مسأله 1816 اگر خمس مال حلال مخلوط به حرام را بدهد و بعد بفهمد كه مقدار حرام بيشتر از خمس بوده ( 1 ) ( چنانچه مقدار زيادى معلوم باشد ( 2 ) ، بنا بر احتياط واجب ( 3 ) مقدارى را كه مىداند از خمس بيشتر بوده ، از طرف صاحب آن صدقه بدهد ( 4 ) ) * ( 1 ) بهجت : بايد در مقدارى كه مىداند از خمس بيشتر است ، به وظيفهء فعلى خود عمل نمايد و در مقدارى كه نمىداند و احتمال مىدهد ، مطابق مسأله قبلى عمل نمايد . ( 2 ) [ قسمت داخل پرانتز در رساله آيات عظام : گلپايگانى ، اراكى ، خوئى ، صافى ، تبريزى ، فاضل ، نورى ، مكارم و سيستانى نيست ] ( 3 ) خوئى ، سيستانى : بايد . . نورى : لازم است . . تبريزى : بنا بر احتياط بايد . . فاضل : بنا بر احتياط مستحبّ . . ( 4 ) مكارم : به مصرفى برساند كه هم مصرف خمس باشد و هم صدقه . مسأله 1817 اگر خمس مال حلال مخلوط به حرام را بدهد ، يا مالى كه صاحبش را نمىشناسد به نيّت او صدقه بدهد ، ( 1 ) بعد از آن كه صاحبش پيدا شد ، بنا بر احتياط واجب بايد به مقدار مالش به او بدهد ( 2 ) ) * ( 1 ) بهجت : و بعداً صاحبش پيدا شود ، اگر عين مال باقى باشد و يا هنگام پرداخت خمس به اهلش ، جهت آن را اعلام كرده باشد ، به كسى كه مال در دست اوست رجوع مىشود و اين شخص صدقه دهنده يا خمس دهنده ضامن نيست ، در غير اين صورت بنا بر احتياط واجب ، بايد به مقدار مالش به او بدهد يا اين كه مصالحه نمايد ، و در مواردى كه از طرف صاحب مال صدقه داده است ، مالك مىتواند ثواب صدقه را براى خود اختيار كند يا اين كه مالش را از اين شخص بگيرد . ( 2 ) اراكى : بعد از آن كه صاحبش پيدا شد ، ضامن بودن وى محلّ تأمّل است . خوئى ، تبريزى : بعد از آن كه صاحبش پيدا شد ، لازم نيست چيزى به او بدهد . سيستانى : بعد از آن كه صاحبش پيدا شد ، چنانچه راضى نشود ، بنا بر احتياط لازم بايد به مقدار مالش به او بدهد . گلپايگانى : مسأله اگر خمس مال حلال مخلوطبه حرام را بدهد و بعد از آن صاحبش معلوم شود ، چيزى بر او نيست [ 1 ] ولى اگر مالى را كه صاحبش را نمىشناسد به نيّت او صدقه بدهد و بعد از آن صاحبش پيدا شد واجب است به مقدار مالش به او بدهد . [ 2 ] [ 1 ] صافى : همچنين اگر مالى را كه صاحبش را نمىشناسد به نيّت او صدقه بدهد و بعد از آن صاحبش پيدا شود ، چيزى بر او نيست . [ 2 ] فاضل : به احتياط واجب بايد مال او را به او بدهد يا او را راضى كند . . فاضل : مگر اينكه او به اين صدقه راضى شود .